Gervigreindarkvíðinn og mótsögn Jevons
Þórður Ingi Guðmundsson
forstöðumaður Gervigreindarseturs Advania
Fyrir stuttu heyrði ég manneskju sem ég þekki segja; „Til hvers að vera að eyða tímanum í að læra tölvunarfræði ef gervigreind er hvort sem er að fara að leysa þetta í framtíðinni?“
Þetta var ekki í fyrsta skipti sem ég heyrði sambærilegar vangaveltur. Það má því segja að upp sé komið fyrirbæri sem mætti kalla „gervigreindarkvíði“, kvíði yfir því hvaða sess fólk og störfin sem þau sinna muni eiga í heimi sem er í síauknum mæli drifinn áfram af gervigreind. Gervigreindarkvíðinn er skiljanlegur, en er víst að framtíðin verði sú sem margir óttast hvað mest?
Gervigreindarbyltingin er til að mynda þegar farin að stuðla að auknum afköstum sérfræðinga. Skýrasta birtingarmyndin eru störf hugbúnaðarsérfræðinga, þar sem gervigreindartól eru farin að leysa mikið af handvinnunni við að skrifa kóða. Ef við gefum okkur að einhvers konar almáttug gervigreind (AGI) sé ekki handan við hornið vaknar spurningin; hvaða áhrif mun þessi þróun hafa á þau störf sem hún hefur hvað mest áhrif á?
Eitt sem er gagnlegt að horfa til í þessu samhengi er mótsögn Jevons (Jevon’s paradox). Samkvæmt henni geta tækniframfarir sem stuðla að skilvirkari notkun auðlinda, til dæmis hugbúnaðarsérfræðinga, leitt til þess að samfélagið noti meira af þeirri auðlind, ekki minna. Ástæðan er sú að þegar kostnaður við til dæmis hugbúnaðarþróun lækkar getur það kallað fram dulda eftirspurn, skapað ný notkunartilvik sem áður voru ekki talin fýsileg og opnað á fleiri tækifæri sem áður þóttu of kostnaðarsöm, tímafrek eða flókin.
Ef við höldum áfram með dæmið um hugbúnaðarsérfræðinga er auðvelt að ímynda sér öll þau kerfi og lausnir sem eru orðin úrelt og gætu farið í endurnýjun lífdaga. Við það bætast ótal tækifæri til að þróa nýjar vörur og þjónustur sem eru sveigjanlegri og betur aðlagaðar að þörfum einstaklinga og fyrirtækja en það sem hefur staðið til boða hingað til.
Svipaða sögu má yfirfæra á fleiri störf þar sem eftirspurn hefur verið meiri en framboð og verðið því orðið þröskuldur fyrir frekari eða almennari notkun. Þá þarf að spyrja sig; Hvert er raunverulegt virði starfsins? Í tilfelli hugbúnaðarsérfræðinga felst virðið ekki fyrst og fremst í því að skila af sér kóða, heldur í því að skapa vörur og þjónustur sem skapa raunverulegt virði fyrir einstaklinga, fyrirtæki og samfélög.
Ólíkt því sem oft er haldið fram gæti því eftirspurn eftir mörgum þeirra starfa sem verða fyrir áhrifum gervigreindar því aukist frekar en minnkað.